مصطفى النوراني الاردبيلي

43

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

آن استفاده مىشود . در صنعت از كتيرا در نساجى و ساختن چسب و كاغذ سازى و كفاشى و غيره استفاده مىشود . در اكثر نقاط ايران و بخصوص در شهرهايى مانند : مشهد ، سبزوار ، سلطان‌آباد ، تربت حيدريه ، كرمان ملاير ، كردستان و شيراز به دست مىآيد . رنگهاى مختلف كتيرا عبارتند از : سفيد ، زرد ، قهوه‌اى كم‌رنگ و قهوه‌اى پُررنگ . صمغ كتيرا تا اندازه‌اى شفاف ، بىمزه و لزج است . سه نوع كتيرا در بازار معروف است : كتيراى ورقى ، كتيراى مفتولى و كتيراى معمولى و مهم‌ترين محصول كتيراى ايران كتيراى ورقى است . « 1 » كتيرا اسم فارسى است به عربى كثيرا و به يونانى طراغاميشا و طرافانيبا نامند و به سريانى طراحا و طراحاماسيا نامند . قوت آن تا سى سال باقى مىماند و آن سفيد و سياه مىباشد . و بهترين آن سفيد صاف املس باريك خالص مائل به شيرينى است . گويند كه آن مغلظ خون و مواد رقيق و ملين صلابت و مسكن لذع و حدّت اخلاط و مصلح ادويه حاده مسهله و كاسر حدت آنها مثل شحم حنظل است چون سر را بدان بشويند منع شقاق مو نمايد و موى مجعد را دراز گرداند . آن نافع سرفه خشك و قرحه ريه و خشونت حلق و سينه است و خوردن آن با شير خر يا شير تازه بُز قاطع نفث الدم و نزف الدم و نافع سرفه و خشونت سينه است . طلاى آن رفع خشونت پوست و شقاق لب كند . « 1 » ديسقوريدوس گويد : صمغ درختى است كه آن را طرقاقيبا گويند و ما از بحث آن فارغ شده‌ايم . مزاج آن سرد مايل به خشكى است . تماما اثر صمغ را دارد و در خشكانيدن هم تقريبا با صمغ همكار است . كتيرا را همچون صمغ در چشم مىكشند . « 2 » كتيرا با عسل معجون شود و زير زبان بگذارند در تسكين سرفه و از بين بردن زبرى

--> ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 3 ، ص 2908 . ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 4 ، ص 40 . ( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 186 .